آیین نامه چکیده نویسی تخصصی

همه چیز در مورد یک چکیده نویسی استاندارد

نوشتن چکیده مقاله و پروژه

چکیده نویسی در رشته کتابداری یکی از اصلهای مهم و کاربردی می باشد در زیر به بعضی از نکات مهم آن اشره می شود:

در زمان حال با توجه به رشد حجم اطلاعات و گسترش تحقیقات بیشتر از پیش نیاز به توسعه ی چکیده نویسی احساس می شود.

در عصر حاضر برای انتقال سریع اطلاعات از ابزار ها ی متفاوتی استفاده می کنند که چکیده نویسی یکی از این ابزارها است.

لذا در این راه هر نوی تلاشی برای جمع آوری اطلاعات و عرضه ی آنان باعث پیشرفت این عرصه می شود.

هدف اصلی چکیده نویسی نیز دسته بندی،فشرده سازی اطلاعات و در اختیار گذاشت آنها به خواننده است که سریع تر بتوانند اصل مطلب را درک کنند.

چکیده معنی فارسی واژه لاتین abstract  است که به معنی عصاره و فشرده است.

برخی قوانین ساده چکیده نویسی

در رشته ی کتابداری برای چکیده تعاریف مختلفی ارائه می شود که بعضی آنها در زیر آمده است:

 

  1. یک چکیده خلاصه و فشرده متن اصلی است که می تواند گاه فهرست مطالب عنوان شده، گاه کلمات کلیدی و گاه مطالب مهم متن اصلی باشد.
  2. چکیده خلاصه ای دقیق و ریز بینانه از بخش های اصلی یک متن است.
  3. چکیده یک نوشتار مختصر اما قابل درک از یک متن است.
  4. چکیده با توجه به محدودیت طولی باید در حد امکان همه ی مطالب مهم متن را داشته باشد.
  5. چکیده بیان مختصری از متن اصلی است که از نظر محتوا پیوستگی موضوع دارد.
  6. چکیده یک فشرده و عصاره از متن می باشد که هیچ مطلب اضافی به آن اضافه نمی شود.
  7. چکیده معرفی یک مقاله یا متن را به زبان ساده و قابل درک برای خواننده فراهم می کند.
  8. چکیده خلاصه ای از یک رساله یا متن است که نکات اصلی متن اصلی را فهرست می کند

به پردازش اطلاعات یک متن چون کتاب، مقاله، گزارش و… با در نظر گرفتن نکات اساسی نوشتن چکیده،چکیده نویسی می گویند.

یک چکیده هدف از نوشتن یک متن و راه های جمع آوری اطلاعات و نتایج آن را بیان می کند.

اگر رساله یا نوشتاری تهیه شود که شامل چکیده تمام کتب و مقالات و …دیگر باشد به نوشتار مذکور چکیده نامه می گویند که در دسته بندی ،آنها را در دسته  منابع تحقیقاتی دوم قرار می دهند زیرا اطلاعات کامل متن را ندارند و در برگیرنده خلاصه متن و نکات مهم آنها هستند.

 

فواید و اهداف چکیده نویسی:

چکیده نویسی پایان نامه

اصولا باید دقت نمود که چکیده معمولا برای افراد خاص که از موضوع و عنوان نوشتار تا حدی آگاهی دارند مفید است.

تلاش اصلی چکیده نیز تلاش برای این گروه جهت مطالعه  سریع موضوع اصلی و راهنمایی آنان می باشد تا مطلب مورد نظر را مطالعه کنند یا خیر.

چکیده  زمانی پر رنگ می شود که حجم زیادس از اطلاعات موجود است

وخواننده زمان لازم برای مطالعه متن تمام مقالات را ندارد لذا چکیده به وی کمک میکند که در زمان کوتاهتری به اطلاعات مورد نظر خود دست یابد.

چکیده همچنین به محققان کمک میکند تا از دوباره کاری و پژوهش های یکسان اجتناب کنند و به نتایج به دست آمده اکتفا کنند

لذا اگر هر محقق از اصول چکیده نویسی آگاه باشد اطلاعات خود را راحت تر فشرده میکند و در زمان نیاز نیز سریع تر به آنها امکان دسترسی دارد.

باید دقت نمود که ابدا هدف چکیده این نیست که فرد را از ارجاع دادن به منبع اصلی باز دارد بلکه تلاش چکیده بر این موضوع است که به خواننده در تصمیم گیری اینکه آیا متن مورد نظر برای او مناسب است یا خیر کمک کند.

از فواید دیگر چکیده این موضوع است که می توان در کتاب شناسی استفاده کرد تا امکان دسترسی سریع به کتابها و آگاهی از مطالب کتاب فراهم آید.

باید توجه کرد که نمایه سازی چکیده ها خیلی سریع تر از متن اصلی است .

از طرف دیگر چکیده ها نقش اساسی در انتخاب موضوعات پژوهشی جدید دارند زیرا که سابقه تحقیقات گذشته را نشان می دهند.

 

مراحل اصلی چکیده نویسی:

در چکیده نویسی تلاش می شود که با توجه به درک متن و مفهوم اصلی آن بتوان عصاره ای از مطالب مهمهمراه با درک آسان و خارج از هرگونه ابهام ارائه کرد.

در زیر مراحل اصلی چکیده لیست شده است. باید دقت نمود که لازم نیست این مراحل به ترتیب اجرا شود و می توان بعضی از آنها  را با هم ادغام نمود

 

مرحله اول: آشنایی و تسلط کامل بر متن

در گام اول نوشتن چکیده لازم است که متن مورد نظر را چندین بار مطالعه نمود تا از اهداف ، فعالیت های صورت گرفته و نتایج محقق آگاه شد.

البته باید دقت نمود برای شخصی که در این زمینه خبره است لازم نیست کل متن را مطالعه کند و بر اساس تجربه می تواند قسمت های مهم را بخواند

 

مرحله دوم: انتخاب بخش های مهم متن و جدا کرد آنها از سایر بخش ها

در زمان مطالعه متن اصلی لازم است تا قسمت های مهم متن که بدنه و ساختار متن را تشکیل می دهند از سایر بخش ها جدا شوند و موارد زائد حذف گردد.

  • مطالب اصلی یک متن:

    • موضوع و عنوان پژوهش
    • اصولا یک چکیده باید با عنوان نوشتار آغاز شود
    • اهمیت موضوع
    • هدف اصلی پژوهش
    • روش های جمع آوری اطلاعات و حل مساله
    • نتایج و آمار به دست شامده
    • سوالات و فرضیه های پژوهش و نوآوری موضوع
    • محدودیت ها و تبصره های موجود
    • واژه های کلیدی و مهم متن
    • کاربردهای موضوع پژوهش
    • اعداد و نتایج مهم قابل قیاس
  • مطالب غیر ضروری و حاشیه ای:
    • مقدمه چینی برای باز کردن موضوع اصلی
    • توصیف زیاد برای روشن کردن موضوع
    • سابقه ی موضوع پژوهش
    • نقل قول کردن از دیگران
    • ذکر مثال و نمونه های تحقیقات پیشین
    • بحث و استدلال کردن
    • ذکر موارد حشو و بی ارتباط به موضوع اصلی
    • بیان موضوعات عمومی چون نتایج قضیه ها
    • ذکر مطالب تکراری
    • آوردن کلمات هم معنی و جملات طولانی
    • ذکر عبارات تفسیری

مرحله سوم: نکته برداری:

در این گام می بایست مطالب کم ارتباط و غیر مهم را حذف نمود و بخش های مهم مطلب را استخراج کرد.

لازم به تذکر است که این سه مرحله از نظر زمانی می تواند با هم انجام گیرد.

نکته مهم این مرحله توجه به این مهم است که نباید در مورد مطلب منتخب توضیحی نوشت بلکه فقط باید آن را استخراج کرد.

مرحله چهارم : آماده کردن پیش نویس چکیده:

با استفاده از یادداشت برداری های مرحله قبل در این بخش پیشنویسی تهیه می شود.

باید دقت نمود که از آوردن عبارات حشو و زاید و البته طولانی و همراه ابهام پرهیز شود.

مرحله پنجم :ویرایش پیش نویس و بررسی دقیق آن:

در این مرحله باید پیش نویس تهیه شده را از نظظر نگارشی،املایی ،رعایت نقطه گذاری،اصلاحات و اختصارات بررسی نمود.همچنین عبارات نامرتبط را حذف کرد

مرحله ششم ـ نوشتن و ویرایش نهایی چکیده:

در این مرحله با توجه به نظم موضوعی مطالب گردآوری شده مطالب تدوین نهایی می شود و گاهی نکات چاپی نیز در این بخش کنترل و ویرایش می گردند.

نکات و دستورات اصلی نگارش چکیده:

برای نوشتن چکیده  ای مناسب و دقیق باید به موارد زیر دقت نمود:

 

  1. برای نوشتن چکیده باید دقت نمود که برای تمام مخاطبان و با تمام سطح علمی تهیه شود.
  2. چکیده باید قابل درک و روشن باشد.در چکیده از آوردن جملات مبهم میبایست خودداری شود.
  3. چکیده ها معمولا محدودیت طولی دارند لذا مطالب مهم نوشتار اصلی باید در حدود یک پاراگراف فشرده شوند.
  4. جملاتی که در چکیده استفاده می شود باید تا حد امکان کوتاه و خالی از گزاف گویی باشد.
  5. در چکیده از آوردن نکات حاشیه ای پرهیز شود و فقط به نکات اصلی پرداخته شود.
  6. چکیده با زبانی قابل فهم ورایج تدوین شود و تا آنجا که مقدور است از کلمات تخصصی استفاده نشود.
  7. چکیده نباید کپی شده متن اصلی باشد اما باید دقت نمود که در چکیده جوانب امانت داری حفظ شود و سخنان نویسنده و اهداف وی آورده شود.
  8. مطالب چکیده باید انسجام معنایی را داشته باشد و از آوردن موضوعات تکه تکه وگسیخته خودداری شود.
  9. از دو بار گفتن موضوعی در چیده پرهیز شود.
  10. نظر شخصی و وتفکرات فردی در چکیده اثر نباید داشته باشد و چکیده فقط متن اصلی را میبایست به صورت خلاصه ارائه دهد.
  11. یک چکیده تنها باید پیام متن اصلی را برساند و از تاکیدات و اولویت بندی پرهیز کند.
  12. مهم است تا در یک چکیده به نکات نگارشی،املایی،چاپی و..الزامی است.معمولا زمان نوشتن جملات گذشته است.
  13. جملات نوشته شده در چکیده می بایست پیوسته و کامل باشد و از تلگرافی بودن آنها اجتناب شود.
  14. در چکیده زبان ارائه مطلب به صورت اخباری است لذا از آوردن جملات سوالی،تعجبی و تخمینی باید خودداری شود.
  15. نحوه ارائه مطالب و منطق فکری نویسنده در چکیده نیز باید رعایت شود .از ارائه ادبی جملات خودداری شود و چینش مطالب مطابق با متن اصلی باشد.
  16. گاهی چکیده همراه با متن اصلی ارئه نمی شود در این موارد لازم است تا اطلاعات منابع و کتابشناختی آن کامل باشد.
تذکر:
  • در صورت موجود بودن اصطلاحات در مقاله حتما از واژه نامه های تخصصی برای برگرداندن آن به فارسی استفاده شود.
  • نوع خاصی از چکیده به نام “چکیده نکات برجسته” موجود است که رئوس مطالب به همراه نشریه ای که در آن چاپ شده و از این قبیل اطلاعات را همراه خود دارد.
  • این نوع خاص از چکیده ، چکیده واقعی محسوب نمی شود و فقط قصد برانگیختن حس کنجکاوی خواننده و اطلاع رسانی را دارد.

دیدگاهی بنویسید